ΤΑ “ΜΕΣΑ” ΚΑΙ ΤΑ ΕΞΩ

Στα πλαίσια του φεστιβάλ που διοργανώνει το τμήμα ψυχολογίας του ΑΠΘ με τίτλο «ο λόγος των αποκλεισμένων στον κινηματογράφο» ο ελεύθερος κοινωνικός χώρος «Σχολείο» για τη μάθηση της ελευθερίας αφιερώνει τη συγκεκριμένη μέρα 13/10 στον «λόγο των φυλακισμένων». Στην προκειμένη περίπτωση ο «λόγος» φέρει διττή έννοια. Από τη μία, στο δικαίωμα του λόγου- άποψης που σπάνια δίνεται σε έναν φυλακισμένο/αποφυλακισμένο και από την άλλη στο λόγο- αιτία της ύπαρξης των φυλακών και του υπάρχοντος σωφρονιστικού συστήματος.
Τα θέματα τα οποία θα θίξουμε είναι τα εξής: ο κοινωνικός αποκλεισμός που δέχονται οι φυλακισμένοι τόσο κατά τη διάρκεια φυλάκισης τους όσο και μετά την αποφυλάκιση, η θέση του κοινωνικού συνόλου απέναντι στους αποφυλακισμένους καθώς και η εικόνα που έχουν οι ίδιοι οι έγκλειστοι για την κοινωνία που εντάσσονται. Τα ερωτήματα, λοιπόν, που ταλανίζουν τις σκέψεις μας είναι: Κατά πόσο οι φυλακές σωφρονίζουν; Γιατί ένας φυλακισμένος μετά την αποφυλάκιση του εύκολα καταλήγει ξανά «μέσα»; Πως μπορούμε εμείς να δώσουμε τις λύσεις που αρνείται να δώσει το υπάρχον σωφρονιστικό σύστημα και η εκάστοτε εξουσία;

Στην προσπάθεια ενός ορισμού, «Κοινωνικά αποκλεισμένοι είναι αυτοί που η κοινωνία τους οδηγεί στο περιθώριο εκεί όπου τα κοινωνικά δικαιώματα καταργούνται στην πράξη και η κοινωνική προκατάληψη τους στιγματίζει ανεξίτηλα- αποκλεισμένοι από κάθε είδους αγαθά και κοινωνικές υπηρεσίες στερούνται ό,τι απολαμβάνει η πλειοψηφία.» Συγκεκριμένα, οι ομάδες που βιώνουν το φαινόμενο είναι: οι φτωχοί, άνεργοι, ηλικιωμένοι, αναλφάβητοι, παράνομοι, μετανάστες, τοξικομανείς, ομοφυλόφιλοι, τρανς, εκδιδόμενοι, φορείς χρόνιων και ανίατων νοσημάτων, άτομα με ειδικές ανάγκες, άστεγοι, ρομά, θύματα κακοποίησης κ.ά.

Επικεντρώνοντας στην κατηγορία των αποφυλακισμένων ο κοινωνικός αποκλεισμός εκδηλώνεται με τρεις μορφές :α) οικονομικός αποκλεισμός (αποκλεισμός δηλαδή από την αγορά εργασίας), β) κοινωνικός αποκλεισμός (το άτομο απομονώνεται από τα κοινωνικά δίκτυα, την οικογένεια και τους φίλους του) και γ) πολιτικός αποκλεισμός (το άτομο δεν έχει δικαίωμα πρόσβασης σε κρατικές υπηρεσίες, σε υγειονομική περίθαλψη και παιδεία).

Βέβαια, όλο αυτό έχει εσωτερικά αίτια με απαρχή τις εξαθλιωτικές συνθήκες διαβίωσης κατά την έκτιση της ποινής. Καταρχήν, θα θέλαμε να θέσουμε την αντίθεσή μας απέναντι στο θεσμό των φυλακών καθώς η ελευθερία αποτελεί φυσικό αγαθό για κάθε άνθρωπο και δεν ανεχόμαστε τη στέρησή της, με ζωώδεις τακτικές εγκλεισμού κεκαλυμμένες από την ιδέα του σωφρονισμού. Τέτοιου είδους μέθοδοι, κυρίως χρησιμοποιούμενοι για εκφοβισμό παρά για σωφρονισμό, επιβάλλονται στυγνά στα πλαίσια μιας ευρύτερης καταστολής.
Εισχωρώντας, λοιπόν, στα εσώτερα των φυλακών αντικρίζουμε εικόνες απάνθρωπες, χωρίς ίχνος σεβασμού της ατομικής ελευθερίας γεγονός που αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο καταστολής. Αυτές οι εικόνες γίνονται ακόμα πιο σκληρές σε βαρυποινίτες, στα «ειδικά» κελιά κράτησης που δεν είναι άλλο παρά κυκεώνες απομόνωσης και στις βάναυσες και παράνομες ανακρίσεις στηριζόμενες σε βασανιστήρια που θυμίζουν κάτι από Άουσβιτς. Οι έγκλειστοι μετά την καταδίκη τους είναι υποχρεωμένοι να απαρνηθούν κάποια από τα βασικά δικαιώματα και ανάγκες τους και να αποκοπούν από κάθε κοινωνικό δεσμό καθώς περνάνε πίσω από τα κάγκελα. Τα κελιά είναι ο χώρος που θα περνούν τις μέρες, τους μήνες, τα χρόνια, ένας χώρος 2 επί 3 που καταλήγει να γίνει το νέο σκοτεινό και μουχλιασμένο τους σπίτι. Βασικές ανάγκες όπως της τροφής , της θέρμανσης, της ψυχαγωγίας, της εκπαίδευσης, της επικοινωνίας με τον έξω κόσμο, των σεξουαλικών σχέσεων και της υγείας περιορίζονται δραματικά και ορισμένες δεν καλύπτονται καθόλου. Για παράδειγμα η πιο δραστική τακτική είναι η τοξική καταστολή, άμεσα συνυφασμένη με την υγεία, η οποία οδηγεί σε έλλειψη συναισθημάτων και παντελή αποχαύνωση. Η αποκορύφωση της καταστολής έγκειται σε αυτό το κατασκευασμένο παιχνίδι του μυαλού που μένει ανεξίτηλο κατά την αποφυλάκιση. Εν ολίγοις η φυλακή συνεχίζεται και έξω από τα κελιά.
Όσον αφορά στα κοινωνικά δεδομένα, ο χώρος της φυλακής θεμελιώνει την απόδειξη ύπαρξης «εγκληματιών» και έρχεται να νομιμοποιήσει τη διάκριση ανάμεσα σε «έντιμους και παρεκκλίνοντες».Ο «εγκληματίας» στιγματισμένος ως «κοινός εχθρός» που όλοι έχουν συμφέρον να τον καταδιώξουν, τίθεται έξω από το κοινωνικό συμβόλαιο. Χάνει την ιδιότητα του πολίτη και εμφανίζεται σαν να εμπεριέχει κάτι από την αγριότητα της φύσης. Εμφανίζεται ως «κακούργος», «τέρας», «τρελός», «άρρωστος» … «ανώμαλος» και ως τέτοιος εμπεριέχεται στον τομέα της επιστημονικής αντικειμενοποίησης και θα του επιβληθεί η αντίστοιχη ποινή με το γελοίο πρόσχημα της θεραπείας. Για να ανατραπούν αυτές οι «επιστημονικές» συσχετίσεις, τίθεται ως απαραίτητη προϋπόθεση η αποδόμηση του όρου «έγκλημα». Άλλωστε εγκληματίας δεν γεννιέσαι, γίνεσαι.
Οι αποφυλακισμένοι, φορτωμένοι με τη «ρετσινιά» του εγκληματία, πέφτουν έτσι θύματα καχυποψίας και κοινωνικού αποκλεισμού. Συγκεκριμένα, καλλιεργείται στον πληθυσμό, με τη βοήθεια των ΜΜΕ, ένα κλίμα ανασφάλειας και φόβου απέναντι στον κίνδυνο που δυνητικά αντιπροσωπεύει αυτός ο κόσμος, ο οποίος, κατά τους κρατούντες, ευθύνεται για την αύξηση της εγκληματικότητας. Σιγά-σιγά δημιουργείται ένα νομικό οικοδόμημα «προστασίας» από κάθε εστία βίας και τρομοκρατίας, που βασικά αποβλέπει στον απόλυτο έλεγχο από την κυρίαρχη εξουσία κάθε πτυχής της ζωής όλου του πληθυσμού. Μ’ αυτό τον τρόπο, οι ίδιοι οι κοινωνικά αποκλεισμένοι χρησιμοποιούνται ως «εργαλείο» επιβολής του μεγαλύτερου δυνατού κοινωνικού ελέγχου.

Μετά την ιδρυματοποίηση και απομονωτική συμπεριφορά που βιώνει το άτομο μέσα στην φυλακή δυσκολεύεται πολύ να προσαρμοστεί στην έξω πραγματικότητα. Οι κύριες δυσκολίες που αντιμετωπίζει είναι η αλληλοαποδοχή του με το κοινωνικό σύνολο και η ένταξή του στην παραγωγική διαδικασία. Πολλές φορές ακόμα και οι σχέσεις που έχουν με την οικογένειά τους είναι σχεδόν ανύπαρκτες γεγονός που εκτός των άλλων συμβάλλει και στην αντιμετώπιση προβλημάτων στέγασης. Οι όροι ένταξης των αποφυλακισμένων στην αγορά εργασίας είναι δυσμενείς και άνισοι καθώς υπολείπονται σημαντικά όσον αφορά το μορφωτικό τους επίπεδο, την επαγγελματική κατάρτιση, την ειδικότητα και γενικότερα εκείνες τις εμπειρίες και τις δεξιότητες που θα τους βοηθούσαν να διεκδικήσουν κάποια θέση στην αγορά εργασίας. Επίσης στερούνται προσόντων λόγω σωματικής, ψυχικής ή νοητικής μειονεξίας η οποία είναι πλαστή και έγκειται στα μικροαστικά πρότυπα.

Προτάσεις και λύσεις μέσα από το πρόταγμα της αλληλεγγύης και της οργάνωσης από τα κάτω.

Οι λύσεις δεν θα έρθουν ούτε με τον κοινωνικό αποκλεισμό των ασθενέστερων, ούτε από τον κοινωνικό κανιβαλισμό και σίγουρα ούτε με την καταστολή. Ας μην δώσουμε για άλλη μια φορά την ικανοποίηση στα αφεντικά να γελάνε για τις μεταξύ μας συγκρούσεις, αλλά ας κινηθούμε προς την κατεύθυνση της οργάνωσης του αγώνα εναντίον τους. Οι καταλήψεις κτηρίων για τη δημιουργία σχολείων ελευθεριακής μάθησης και για λόγους στέγασης, η υπεράσπιση των φυσικών πόρων και των πάρκων, οι λαϊκές συνελεύσεις στις γειτονιές, οι συλλογικές κουζίνες, τα ταμεία αλληλοϋποστήριξης, τα κοινωνικά ιατρεία, η ανταλλαγή υπηρεσιών, η κοινωνική αλληλέγγυα οικονομία, η αλληλεγγύη μεταξύ αγωνιζομένων , η αυτοοργάνωση με κάθε τρόπο, σε όλα τα επίπεδα, από τη μικροκλίμακα της γειτονιάς, μέχρι την οργάνωση μιας απεργίας από τα κάτω, από την καθημερινή ζωή μέχρι τον πολιτικό αγώνα.

Δεν είναι απλά προτάσεις εναλλακτικής αντίστασης, είναι εργαλεία που αφορούν την επιβίωσή μας δημιουργώντας εκείνες τις δομές που θα μας επιτρέψουν να διατηρήσουμε το ανθρώπινο πρόσωπο και την αξιοπρέπειά κόντρα στην οικονομική πολιτική σκλαβοποίησης του καπιταλισμού και στην διαρκώς αυξανόμενη φασιστική τάση στην κοινωνία. Ας μιλήσουμε λοιπόν για την αλληλεγγύη, για τον αγώνα κόντρα σε κάθε κοινωνική αδικία, για την αντίσταση, για τη συλλογική ζωή. Ας βγούμε στους δρόμους και τις πλατείες και όχι να κλειστούμε στα τσιμεντένια κλουβιά της αποξένωσης, του άγχους, της καταπίεσης.

ΟΥΤΕ ΠΟΙΝΙΚΟΙ ΟΥΤΕ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ,

ΜΠΟΥΡΛΟΤΟ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΦΥΛΑΚΗ

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΟΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s